قالب وردپرس قالب وردپرس قالب فروشگاهی وردپرس وردپرس آموزش وردپرس
vasvas
درمان غیر دارویی وسواس
۲۲/۱۰/۱۳۹۵
بیش فعالی۱
۲۲/۱۰/۱۳۹۵

وسواس از  ديدگاه اسلام وقرآن

 

   دراسلام كه بيش از هردين ديگرتكليف وامر ونهي دارد، يك رشته اصول يا قواعد عملي وضع شده است كه حوزه عمل وحتي فكرافراد رادر قالب معقول، قابل فهم وقابل عمل تعيين مي‌كند وآنها را از غلتيدن دروساوس فكري وعملي دست را يي باز مي‌دارد. وسواس درعمل از قبيل شك درطهارت، نماز، وضو، غسل، حلال وحرام بودن خوردني‌ها، انجام گرفتن يا نگرفتن كاري. درست بودن آن، پاك ومبرا بودن ديگران از گناه وخطور افكارزشت وناپسند دردل، ازجمله مواردي است كه عالمان دين ومراجع تقليد با استنباط از قرآن مجيد واجاديث همواره درتبيين آن كوشيده‌اند. لفظ وسوسه” كه ذ كرآن درقران مجيد نيز آمده است از ديدگاه علماي مذهبي به معني“ بسيار وسوسه كننده ” است. درزبان‌هاي عربي وفارسي نيز به نوعي انديشه و محتواي ذهني ناخواسته و نامطلوب دلالت مي‌كند. در قران كريم كلمه وسواس و كلماتي از اين ريشه در پنج جا آمده‌است. در سوره اعراف، آيه ۲۰، سوره طه، آيه ۱۲۰ (به صورت افسوس)، ودر همين سوره آيه ۴ به صورت ( الوسواس ) آمده است و معني ظاهري آن در قران “ خيال يا فكر ناشايستي است كه شيطان در قلب انسان مي‌افكند ”.

   ديدگاه مراجع تقليد در مورد وسواس و چگونگي مبارزه با آن :

   ديدگاه علماي مذهبي ومراجع بزرگ تقليد در اين مورد منبعث از ديدگاه قران كه كاملترين و بزرگترين گفتارهاست مي‌باشد. در كتاب معراج السعاده آمده است : “ بعد از اينكه ضررهاي ناشي از اين بيماري را كه باعث ايجاد مشكلات عديده‌اي درزندگي فرد مي‌شود را دانستي، لازم است در صدد معالجه آن برايي ونفس خودرا از چنگ آن برهاني ”.

امام خميني در كتاب معروف چهل حديث، شرح حديث بيست و پنجم را اختصاص به وسواس داده است. در ادامه اشاره به حديثي مي‌نمايد “ عبدا،،بن سنان گويد ذكر كردم براي حضرت صادق، مردي را كه مبتلا به وسواس در وضو ونماز وگفتم : “ او مرد عاقلي است ” حضرت فرمود كه چه عقلي براي اوست وحال آنكه پيروي شيطان مي‌كند ؟ “ گفتم به آن حضرت ” ، چگونه پيروي شيطان مي‌كند ؟ فرمود “ از او سوال كن اينكه مي آيد اورا چه چيز است آن ، پس همانا مي‌گويد ، از عمل شيطان است. ا”. امام خميني در ادامه مي‌گويد : “ بدان كه وسوسه و شك وتزلزل از خطرات شيطان و القائات ابليس است كه در قلوب مردم مي‌افكند، چنانچه آرامش و يقين و ثبات از افاضات رحمانيه و القائات ملكيه است ”.

   دركتاب وسائل الاشيعه ، ج از امام صادق نقل شده است ، “ به خدا سوگند وضوي پيامبر جز آن نبود كه به هر عضوي يك بار آب مي‌ريخت ”.هم چنين آن حضرت مي‌فرمايد؛ يك بار شستن واجب، دوبار شستن كاري است بي پاداش و سه بار شستن بدعت ونوآوري است” . در تأييد اين گفته دركتاب اصول كافي از قول پيامبر،اكرم مي‌فرمايد “ هربدعتي گمراهي است وهر گمراهي درآتش دوزخ جاي دارد.”امام خميني درادامه مطلب دربيان اين‌گونه افراد وسواسي مي‌فرمايد : “ دراين صورت، اين شخص جاهل وسواسي كه بيشتر از ده مرتبه غسل ومحل وضو را مي‌شويد، ودرهرمرتبه با دقت آب را به تمام اعضائ مي راند، به نحوي كه اول محل را خوب تر وخيس مي‌نمايد كه آب جريان تام پيدا كند با غسل شرعي حاصل شود وبارها اين عمل را تكرار مي‌كند، بايد پرسيد برچه اساس اين كار را انحام مي‌دهد به، ايا اين نوع وضو گرفتن و غسل كردن مطابق كلام حديث يا فتواي فقيه دين است؟ بايد پرسيد اين نوع وضو گرفتن، غسل كردن و استحمام نمودن از كجا آمده است كه بايد چنين وچنان باشد. معلوم است فقها ومراجع تقليد چگونگي آداب مذهبي را از كتاب قران، سنت و اجماع بدست مي آاورنند. پس وقتي كه ما به كتب فقها مراجعه مي‌كنيم، اين گونه اعمال ورفتار وسواسي كه باعث اسراف مي‌گردد، مردود وتكذيب شده است. حتي بعضي از اين اعمال وسواسي باطل محسوب شده است. پس چگونه شده كه بيست سال يا بيشتر اين بدعت باهم چون وض

وي باطل نمازكرده است درحالي كه دراين مدت طولاني شيطان با اوبازي كرده ونفس اماره بالسوء اوراگول زده است.در سوره مائده آيه ۶: خداوند طي بشارتي به اهل ايمان چگونگي وضوگرفتن را توضيح مي‌دهد، سپس مي فرمايد:      اگر آب نيابيد يا دراستعمال آب ضرري ببينيد دراين صورت به خاك پاك وپاكيزه تيمم كنيد وسپس چگونگي انجام تيمم را شرح مي‌دهد ودر پايان آيه مي‌فرمايد: خدا هيچ گونه سختي براي شما قرار نخواهد داد. . . .

   مكارم شيرازي درتفسير نمونه درتوضيح قسمت پاياني آيه اشاره مي‌فرمايد كه: براي اينكه روشن شود هيچگونه سختگيري دردستوران گذشته ( وضو، غسل، تيمم ) دركار نبوده، بلكه همه آنها به خاطر مصالح قابل توجهي تسريع شده است مي‌فرمايد: خداوند نمي‌خواهد شمارا به زحمت افكند، بلكه مي خواهد شمارا پاكيزه سازد و نعمت خود را بر شما تمام كند تا لباس شكر اورا بگوئيد.

   طرق مبارزه باوسواس از ديدگاه مذهت ومراجع تقليد:

   امام خميني در اين رابطه به نقل از يكي از معصومين، مي‌فرمايد: وقتي كه براي قضاي حاجت مي‌رفتند، با دست مبارك به رانهاي مبارك آب مي پاشيدند كه اگر ترشحي ايجاد شد، معلوم نگردد. درحالي كه اين افراد وسواسي كه خود را مقلد او پيرو اين امام معصوم مي‌دانند و دانسته‌هاي احكام دين خود را از آن بزرگوار مي‌پندارند، در وقت تصرف درامول از هيچ چيز پرهيز نمي‌كنند يا درمورد اموري كه احتياط، لازم يا رايج است احتياط نمي‌كنند؟ ودرادامه مي‌گويد: تاكنون كدام فرد وسواسي عوض يك مربته زكات يا خمس چند مرتبه داده است، وبه‌جاي يك مرتبه حج، چند مرتبه رفته باشد؟ يا از غذاي شبه‌ناك پرهيز كرده باشد؟ امام خميني درادامه مطلب اشاره مي‌فرمايد “ واگر درمورد رفتار وسواسي‌اش پرسيده شود ، جواب مي‌دهد مي خواهم باطهارت واقعي نماز تخوابم، بايد گفت: اگر اهل طهارت واقعي هستي، چرا اهل اهليت واقعي نيستي. اگر فرضأ كه طهارت واقعي مي‌خواهي كسب كني، آيا ده مرتبه درآب كر وجاري شستشو كردن چيست؟

با آنكه درآب جاري يك مرتبه ودرآب كر، در غير بول يا بعضي نجاسات ديگر ، يك مرتبه ودر بول علي‌المشهود يك مرتبه كفايت مي‌كند ودومرتبه اجماعأ كافي استٍ، پس چندين مرتبه شستن چيزي جز وسوسه شيطان نيست.هم چنين امام خميني درادامه مي‌فرمايد: پس اي عزيز، اكنون كه معلوم شد عقلأ و نقلأ اين وساوس شيطاني است واين خطرات از عمل ابليس است كه اعمال مارا باطل وبه شكل دين، شمارا از دين خدا خارج مي‌كند و بالاخره بيم آن است كه با عقايد شما بازي مي‌كند، پس بايد هر طورشده است درصدد معالجه آن برآيي

   درادامه امام خميني، مي‌فرمايد: يك راه آن است كه فرد با مراجعه به علما و فقها وسواس از آنها اطمينان پيدانمايد كه آيا اين گونه رفتارها ناشي از وسواس است يا از دين ومذهب، زيرا دربسياري از مواقع فرد وسواسي از حالت بيماري خود بي خبر است واعمال خودرا از سر دينداري وحتي ديگران را بي مبالات مي‌داند. درحالي كه اين گونه اعمال از القاءات شيطان است. زيرا كه علماو فقهايي كه فرد وسواسي درامور دين از آنها تقليد مي‌نمايد، اين گونه رفتارها را مقاير با دين مي‌پندارند. بنابر اين نمي‌توان گفت كه علما وبزرگان دين نسبت به دين خدا بي مبالات هستند و تنها اين شخص وسواسي است كه مقيد به ديانت است. بنابر اين پس از اين كه فرد وسواسي علماء فهميد كه رفتار‌هاي او نه از سر دينداري است بلكه ناشي از نوعي بيماري و القائات شيطاني است لام است جهت اصلاح وارد عمل شود. كار مهم دراين خصوص بي اعتنايي و تقرب ودعا ونيايش دردرگاه خداوند است. مثلأ اگر فرد، مبتلا به وسواس دروضواست بايد به رغم وسوسه شيطان كه اورا وادار به اسراف درآب مي‌كند فقط يك غرفه آب استعمال كند. لابد شيطان اورا وسوسه مي‌كند و به او ميگويد كه اين عمل ( يعني يك بار شستن ) كافي نيست! پس جواب اورا به همه كه اگر عمل من درست نيست، پس بايد عمل ورسول خدا وائمه معصومين كه قريب سيصد سال وضو به اين شكل ساختند نيز باطل باشد. بگذاري عمل من نيز باطل باشد.خداوند از من مواخذه نمي فرمايد وبرخي بيش از اين حجتي نيست. امام خميني “

مي فرمايد: البته وقتي فرد مدتي با اين وسوسه‌ها  مضايدت ومخالفت وبي‌اعتنايي كرد حالت ثبات طمانينه پيدا مي‌شود وشيطان از او بريده مي‌شود.

   نقش اصول شش گانه فقهي دركنترل و پيشگيري از وسوسه‌هاي فكري وعملي دراسلامٍ، اصول  فقهي از جمله اصولي هستند كه مجتهدين اعلم مبنا وپايه اصلي آنها را ازآيات قرآن وسايراحاديث وارده از ائمه معصومين گرفته ودر صورت نياز، جهت جامعه مسلمين از آن استفاده مي‌شود. اين اصول در زمينه‌هاي زيادي از جمله در اعمال عبادي و غيره قابل استفاده است و تنها محدود به موارد خاص نظير نماز، روز.آداب شستسو، وضو و غسل،،،، نمي‌گردد.

۱)  اصل عدم حرج: اين اصل بيان مي‌دارد كه فرد دراجراي احكام اين در حد توانش مكلف مي‌باشد. زيرا صاحب دين كه ندارند مهربان است كسي را به رنج و مشقت نمي‌افكند.به عنوان مثال اگر فردي نياز به غسل داشته باشد و تنها آب سرد در اختيار داشته باشد. با توجه به اين اصل، از غسل كردن درآب سرد كه ممكن است باعث مشكلاتي براي او گردد، مصاف خواهد شد. لذا با استفاده از اصل عدم حرج بيمار وسواسي نيازي ندارد كه ساعت‌ها در حمام جهت غسل خودرا به زحمت بياندازد.

۲)   اصل برائت: با كمك اين اصل افراد تنها موظف به اجراي احكام الهي آن طوركه از قرآن، احاديث يا مراجع تقليد ديده يا شنيده‌اند، مي‌باشند و بيش از اين، انتظاري برآنان نيست.بنابر اين بيمار وسواس پس از يك بار وضوگرفتن مي‌تواند تعيين پيدا كند كه وضويش صحيح است ومي‌تواند نمازش را بدون دغدغه بخوانه ولازم نيست بارها و بارها وضو بگيرد، زيرا طبق اصول شرع پس از يك بار وضو گرفتن مي‌توان نماز را خواند.

۳)   اصل حساسيت، اين اصل بيان مي‌دارد مسلمين مي‌توانند به هرچيزي وهركاري با چشم مجاز، مباح، بلامانع و آسوده نگاه كنند مگرآنكه حرام بودن آن دراين محرز شده باشد. لذا بيمار وسواس مي‌تواند خودرا در انجام هر كاري در ارتباط با امر نماز، شستشو ووضو را كه از طرف مرجع تقليد حرام محسوب نگرديده است، مجاز بداند.

۴)   اصل طهارت : طبق اين اصل هر چيز كه درتجش بودن آن شكي است ، تا زماني كه نجاست آن ثابت نشده پاك است. امام صادق فرمود: هر چيز پاك است تازماني كه ناپاكي آن برتوثابت گردد.

۵)   اصل استحصاب: اين اصل بيان مي‌دارد هرگاه درامر فرايض دين دچار شك وترديد گرديد.لازم است شك را ناديده بگيريد. حضرت علي مي‌فرمايد“ خواب درتعيين بهتر از نماز درشكي است ” يا وضو داشته، داشت چرتم مي‌برد نمي دانم به حدي رسيد كه خوابم برده باشد و وضويم باطل شده باشد يا نه، با كمك اين اصول مي‌توان شك را ناديده گرفت و نماز را خواند “. فلان نقطه از زمين يا لباس پاك بود، خون يا ادرار يا آب نجس ترشح كرد، نمي‌دانم به آن نقطه رسيد و آنجا نجس شد يا نه، دراينجا نيز اصل برناديده گرفتن شك خواهد بود

۶)   اصالت صحت عمل غير: با كمك اين اصل جامعه مسلمين مي‌‌تواند با ديگران به آساني داد وستد ومعاشرت داشته باشند. زيرا همه اعمال و رفتار فردي و اجتماعي آنها را از تهيه اطعام، خريد و فروش، قرار داده، و غيره را مي‌توان سراسر پاك ودرست پنداشت مگر آنكه دليل برخلاف آن وجود داشته باشد. مثلأ مي‌توان لباسي را كه ديگران شسته‌اند پاك دانست. مي‌توان را كه بريده‌اند، حلال تلقي نمود، از غذايي كه ديگران فراهم كرده اند، استفاده كد يا  عقدي را         كه خوانده‌اندٍ، صحيح دانست.

 

 

برای دانلود وسواس از دیدگاه اسلام” کلیک کنید”