قالب وردپرس قالب وردپرس قالب فروشگاهی وردپرس وردپرس آموزش وردپرس
روز زن
۰۸/۱۰/۱۳۹۵
action
اقدامات اولیه
۱۹/۱۰/۱۳۹۵
speech-therapy

گفتار و زبان، تأخیر و انحراف
اغلب والدین سن تقریبی شروع حرف زدن یك كودك را می‌دانند و در این دوره منتظرند تا فرزند آنها اولین كلمات خود را بگوید. حرف زدن ادامه منطقی رشد كودك در تمام زمینه‌های فیزیكی، حركتی، شناختی و صوتی است و پیش از اینكه كودكی حرف زدن را شروع كند باید در بعضی حیطه‌ها به رشد لازم رسیده باشد. زبان كودك تا ۵ سالگی به‌سرعت پیشرفت می‌كند و از آن پس روند رشد آن كند می‌شود و تا حدود ۱۲ سالكی كامل می‌گردد. در دوره‌های حساس رشد، كودكان جهش‌های مشخصی را درتوانایی‌های زبانی خویش نشان می‌دهند و طبیعتاً اگر در هر یك از این مقاطع اشتباهاتی رخ دهد نتایج مخصوص به خود را روی توانائی‌های زبانی كودك خواهد گذاشت در نتیجه كودكان دارای آسیب زبانی ممكن است با هم متفاوت باشند.
زبان یعنی توانایی بالقوه برای فهمیدن و استفاده از نشانه‌های صوتی- و بعد نوشتاری- برای برقراری ارتباط با دیگران. زبان بسیار پیچیده است و مؤلفه‌های مختلفی دارد. در بعضی از كودكان رشد زبان تأخیر دارد یعنی توانائی‌های‌زبانی به اندازه كودكان كم سن‌تر است. در بعضی دیگر زبان از مسیررشد طبیعی خود منحرف می‌شود یعنی ویژگی‌های غیرعادی‌پیدا می‌كند. شدت این مشكلات هم در موارد مختلف با هم متفاوت است. در این مورد آسیب شناس گفتار و زبان سعی می‌كند نوع و شدت مشكل و شیوه لازم برای مداخله مناسب را پیدا كند.

علت‌ها
اساسی‌ترین پرسش والدین در این موارد این است :« چرا این بچه حرف نمی‌زند؟»
در اینجا به ‌عمده‌ترین ‌اختلالاتی كه مشكلات زبان و گفتار در آنها دیده می‌شود
اشاره ‌می‌كنیم:

۱- عقب‌ماندگی‌ذهنی
عقب ماندگی ذهنی چنین تعریف می‌شود:عملكرد هوشی پایین‌تر از حد متوسط همراه با محدودیت قابل ملاحظه در حداقل ۲ مورد از حیطه‌های مربوط به ارتباط متقابل، مراقبت از خود، زندگی خانوادگی، مهارت‌های بین فردی و اجتماعی، استفاده از منابع اطلاعاتی، خود فرمانی، مهارت‌های عملكرد تحصیلی، شغلی، اوقات فراغت، سلامت و امنیت. شروع عقب‌ماندگی‌ذهنی قبل از ۱۸ سالگی است.

علت
حدود ۱ تا ۲ درصد جمعیت‌هركشوری‌عقب مانده ذهنی هستند. عقب‌ماندگی‌ذهنی‌ علت‌های مختلفی‌دارد كه مهمترین ‌آنها چنین هستند: مشكلات ژنتیكی ‌و كروموزومی (مثل سندرم‌داون۱)، عفونت‌های مادر در دوران بارداری (مثل سرخجه) عوامل سمی و شیمیایی (مقل مسمومیت با سرب)، علل تغذیه‌ای ومتابولیك (مثل فنل كتونوریا یا PKU)، مشكلات بارداری (مثل نارس بودن شدیددرهنگام تولد) مشكلات زایمان (مثل كمبود اكسیژن)، مشكلات مغزی (مثل بیماری هانتینگتون) و علل اجتماعی- محیطی (مانند ضعیف شدید محركات محیطی و فقدان مراقبت‌های پزشكی).

ویژگی‌ها
افراد عقب مانده ذهنی در بسیاری از حیطه‌ها بسته به شدت اختلال خود مشكل دارند. آنهادرتوجه‌به همه جنبه‌ها و ابعاد یك تكلیف، تشخیص مشابهت‌ها، سازمان دادن و طبقه‌بندی اطلاعات بر اساس روابط آنها با همدیگر، نگهداشتن اطلاعات و دسترسی به موقع به اطلاعات ذخیره شده مشكل دارند. كودكان عقب مانده در مورد اطلاعات شنیداری بیشتر از اطلاعات بینایی مشكل دارند و در نتیجه زبان و گفتار یكی از مهمترین محدودیت‌های آنهاست. رشد زبان كودكان عقب مانده در سال‌های اولیه كندتر از بچه‌های عادی و گفته‌های آنها كوتاهتروساده‌تراست اما در مراحل بعدی تفاوت‌ها بیشتر جنبه كیفی پیدا می‌كنند. به این معنا كه یك كودك ۱۲ ساله عقب مانده ذهنی كه از نظر هوشی در سطح یك كودك ۷ ساله است از نظر مهارت‌های گفتار و زبان كاملاً مانند یك كودك ۷ ساله نخواهد بود.
از نظر میزان بهره هوشی ۴ دسته برای این افراد در نظر می‌گیرند:
عقب ماندگی خفیف۱ با بهره هوشی بین ۶۸-۵۲: ۸۹% عقب مانده‌ها در این حد هستند.
عقب ماندگی متوسط۲ با بهره هوشی بین ۵۱-۳۶: ۶% عقب مانده‌ها در این حد هستند.
عقب ماندگی شدید۳ با بهره هوشی بین ۳۵-۲۰: ۵/۳% عقب مانده‌ها در این حد هستند.
عقب مانده عمیق۴ با بهره هوشی زیر ۲۰: ۵/۱% عقب مانده‌ها در این حد هستند.
بعضی از كودكان و نوزادان عقب مانده بخاطر وجود برخی ویژگی‌های فیزیكی بارز زود تشخیص داده می‌شوند اما بعضی تا ۳-۲ سالگی تشخیص داده نمی‌شوند. هرچه مداخلات درمانی‌زودتر شروع شود بهتر است. این مداخلات روی مهارت‌های حسی- حركتی، فیزیكی و ارتباطی تمركز دارند. زندگی و كار این افراد در بزرگسالی بسته به میزان حمایت خانواده، محیط زندگی، تحصیلات و آموزشی كه دریافت می‌كنند بسیار متفاوت خواهد بود. عقب مانده‌های خفیف معمولاً جذب جامعه می‌شوند و می‌توانند كارهای ساده و زندگی مستقل داشته باشند. عقب مانده‌های متوسط معمولاً ظرفیت فراگیری مهارت‌های مراقبت از خود و كار در یك محیط حمایت شده را دارند اما به نظارت نیاز دارند و نمی‌توانند كاملاً مستقل زندگی كنند. مقدار كمی از عقب مانده‌های عمیق كه اختلالات همراه دیگری نیز دارند به مؤسسات نگهداری سپرده می‌شوند.

مداخلات پیشنهادی

* استفاده از سرویس‌های ویژه کار درمانی، گفتار درمانی، فیزیوتراپی که بر مهارت‌های حسی-حرکتی، ارتباطی و فیزیکی تمرکز دارند.

* مشاوره خانوادگی جهت محدود کردن تأثیرات مشکل بر خانواده

* راهنمایی به پیش دبستانی‌ها ومدارس خاص

آسیب مغزی

آسیب مغزی اغلب با عقب‌ماندگی‌ذهنی یا اختلالات هیجانی‌اشتباه‌ می‌شود. آسیب مغزی ممكن است ناشی از صدمه ضربه‌ای به مغز، سكته مغزی، بدشكلی‌های مادرزادی، فلج مغزی، اختلالات تشنجی، عفونت یا تومور باشد. شایع‌ترین شكل آن‌در كودكان فلج مغزی۱  و صدمه ضربه‌ای۲ به مغز است.

 فلج مغزی

فلج مغزی شامل گروهی از اختلالات دستگاه عصبی است كه از آسیب‌های مغزی اوایل دوران  نوزادی یا جنینی ناشی می‌شودو وقوع آن ۳-۵/۱ در هریك هزار تولد است. فلج مغزی انواع مختلفی دارد. در بعضی موارد ضعف عضلات، گاهی سفتی بیش از حدعضلات، گاهی وجود حركات غیر ارادی و گاهی هم عدم هماهنگی حركات باعث مشكلاتی در حركت و كنترل عضلات می‌شوند كه همگی

ناشی از آسیب به مراكز مغزی مسوول حركات بدن هستند. گاهی تأخیر در رشد مهارت‌های حركتی اولین نشانه  است. فلج مغزی ممكن است  پاها، یك نیمه از بدن، كل بدن یا فقط یك اندام را مبتلا كند. در بسیاری از موارد فلج مغزی با مشكلات گفتاری همراه است. گاهی مشكلات شناختی و زبانی(یعنی توانایی بالقوه برای برقراری ارتباط از طریق دانش زبانی) هم دیده می‌شود. همه جنبه‌های گفتار یعنی‌تنفس، لرزش تارهای صوتی‌وآوا سازی، تلفظ صداهای گفتاری و كیفیت صدای فرد ممكن است دچار مشكل شوند.

عموماً كودكانی با هوش متوسط یا خوب و فلج مغزی خفیف از نظر تحصیلی روند معمول را طی می‌كنند. در بزرگسالی بسیاری از آنها خصوصاً آن‌هایی كه مشكلات فیزیكی خفیف دارند می‌توانند جذب بازار كار شوند. در موارد در گیری شدید حركتی و  وجود مشكلات شناختی، گرفتن خدمات ویژه برای گذراندن زندگی روزمره مورد نیاز است.

 

صدمات ضربه‌ای

از دیگر انواع این گروه از اختلالات، صدمات ضربه‌ای است كه یك آسیب مغزی منتشر را ایجاد می‌كند و در اثر یك نیروی بیرونی مثل ضربه به سر در سوانح  اتومبیل رخ می‌دهد. این كودكان درجاتی از نقایص  شناختی، فیزیكی، رفتاری، زبانی و تحصیلی را نشان می‌دهندكه‌هریك‌ازآنها ممكن است طولانی مدت باشند. علائم و شدت آسیب به محل و میزان ضایعه مغزی، سن شروع ضایعه و سن بیمار در زمان آسیب بستگی دارد.

نقائص‌شناختی‌شامل مشكلاتی‌ در ادراك، حافظه، استدلال وحل مسأله است. به‌نظر می‌رسد آنها قادر به تشخیص روابط، نتیجه‌گیری، تفسیر كردن و حل مسأله نیستند و در فرمول‌بندی هدف، طراحی شیوه‌ها و رسیدن به انتهای كار مشكل دارند حافظه هم تحت تأثیر قرار می‌گیرد، اما حافظه مربوط به وقایع  قبل از آسیب معمولاً سالم باقی  می‌ماند. ممكن است بی‌دقتی، پرت شدن حواس‌وعدم توانایی كنترل رفتار‌های ناگهانی و تخلیه هیجانی دیده شود.

مشكلات زبانی‌حتی‌پس از آسیب‌های خفیف‌نیز دیده می‌شوند. ممكن است كودك در تمركز روی موضوع اصلی ‌و تعریف‌ وقایع روزمره و حفظ ساختار داستان مشكل‌داشته باشد. گفته‌ها اغلب طولانی و نامناسب هستند. گرامر و واژه‌ها خصوصاً واژه‌های عینی معمولاً مشكل پیدا نمی‌كنند اما پیدا كردن كلمه مناسب و نام بردن اسم اشیاء ممكن است دچار اشكال شود.

پس از تثبیت وضعیت عمومی بعد از ضربه مغزی، معمولاً در ماه‌های اول یك بهبودی تدریجی و خود بخودی رخ می‌دهد اما چگونگی و میزان آن چندان قابل پیش‌بینی نیست و با گذشت زمان كمتر می‌شود. كودكان اغلب به سرعت بهبود می‌یابند اما در یادگیری اطلاعات جدید بعدی مشكل پیدا می‌كنند. كودكان كوچك‌تر ممكن است مشكلات شدید‌تر و طولانی‌تری را نشان دهند. كودكان  بزرگتر بهبودی بیشتری در حافظه و بهبودی كمتری را در یادگیری اطلاعات جدید نشان می‌دهند.

اوتیسم و سایر اختلالات نافذ دوران رشد

اختلالات نافذ دوران رشد شامل اوتیسم، رت، آسپرگرو اختلال از هم گسیختگی دوران كودكی هستند كه باعث آسیب شدید درحیطه‌ مهارت‌های‌ تعامل اجتماعی، ارتباطی و بروز رفتار‌ها، علائق وفعالیت‌های كلیشه‌ای مشخص می‌شوند. آن‌ها در سال‌های ‌اول ‌زندگی‌شروع می‌شوند و اغلب توأم با عقب‌ماندگی‌ذهنی هستند.

شناخته‌شده‌ترین ‌مورد در این‌ گروه اختلالات طیف اوتیسم است كه ‌عموماً قبل از ۳ سالگی شروع می‌شود و علائم اصلی‌ آن داشتن مشكلات ‌عمده‌ در تعاملات اجتماعی، زبان، بازی‌های ‌تخیلی‌ و علایق ‌و فعالیت‌های كاملاً محدود است البته افراد مبتلا به اختلالات طیف اوتیسم دقیقاً مشابه نیستند.

یکی دیگر از اختلالات این گروه سندرم رت است که با یک جهش ژنی مرتبط است، در جنس مونث معمول‌تر است و به دنبال ۶-۱۲ ماه رشد ظاهراً نرمال، پسرفت قابل ملاحظه رشدی رخ می‌دهد که گستره‌ای از حوزه‌های رشدی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در طی چند ماه عقب ماندگی ذهنی شدید تا عمیق ظاهر می‌شود.

علت

اصلی‌ترین ‌علت‌ اوتیسم احتمالاً عوامل بیونورولوژیكی است. دربعضی از این افراد الگوهای امواج مغزی غیرعادی است. بالا بودن میزان برخی مواد شیمیایی انتقال‌دهنده عصبی ورشد غیرعادی مخچه‌ نیز در بعضی از آنها دیده شده است بهر حال هنوز علت قطعی ان مشخص نیست. وقوع اوتیسم‌ در كسانی‌كه مشكلات قبل از تولدوسندرم X شكسته ‌داشته‌اند بیشتر و در پسران ۴  برابر دختران ‌است‌ و ۲ نفر از هر ۱۰۰۰ نفر را مبتلا می‌كند.

 

ویژگی‌ها

كودكان‌ اوتیست علاقه‌ای به برقراری ارتباط اجتماعی‌وروابط دوستانه با همسالانشان ندارند و در بكار بردن‌ رفتارهای‌ غیركلامی مثل نگاه چشم‌درچشم، حالات چهره‌ و وضعیت ‌بدن ‌جهت‌ برقراری‌ رابطه اجتماعی شدیداً دچار مشكل هستند. ممكن است در سنین بالاتر به ‌برقراری ‌روابط‌ دوستانه ‌علاقه ‌پیدا كنند اما قادر به ‌فهم آداب و رسوم تعامل اجتماعی نباشند. آلرژی، آسم، اختلالات هاضمه، اختلالات خواب، صرع، اختلالات تغذیه‌ای و بد عملکردی یکپارچه‌سازی حسی هم ممکن است در برخی موارد دیده شود مثلاً به محرکات حسی، حساسیت  بیش از حد داشته ‌باشند یا برعكس‌ واكنش‌ كمتراز حد معمول نشان بدهند. رفتارهایی‌ مثل عدم ترس از خطر واقعی یا آسیب زدن به ‌خود مثل كوبیدن سر به دیوار، گاز گرفتن انگشت، انجام حركات تكراری مشخص‌ و عدم تمایل به ‌تغییر در شرایط محیط اطراف نیز ممكن است‌ دیده شود. ماهیت مشكل‌ در طول‌ زمان ‌و برحسب‌ رشد فرد متفاوت خواهد بود و ممكن است در سنین بالاتر برقراری تعامل اجتماعی با شیوه‌های غیر معمول و حافظه دراز مدت فوق العاده خوب‌دیده شود.

زبان ممكن است تأخیر رشد داشته باشد یا اصلاً رشد نكند. امكان دارد در آغاز كردن یا ادامه دادن یك مكالمه مشكل وجود داشته باشد یا وقتی هم كه گفتار رشد می‌كند آهنگ گفتار فرد مناسب نباشد، مثلاً همیشه‌ یكنواخت ‌یا سؤالی باشد. دستور زبان‌ در این افراد ‌غالباً خام است‌ و در درك ‌و فهم‌ زبان ‌هم اشكالاتی ‌وجود دارد كه ‌با ناتوانی‌در فهم ‌سوالات، دستورالعمل‌ها و لطیفه‌های ساده مشخص می‌شود.

بعضی كودكان مدرسه‌ای و نوجوانان در برخی‌حوزه‌ها بهبودی نشان می‌دهند اما بعضی دیگر در طول نوجوانی از نظر رفتاری پسرفت می‌كنند البته هوش ‌و مهارت‌های زبانی در تعیین این امر بسیار موثر هستند. درصد كمی از این افراد می‌توانند در بزرگسالی‌ كار و زندگی‌مستقل داشته‌ باشند. افرادی با اشکال خفیف‌تر این اختلال ممكن است به درجاتی از استقلال نسبی برسند. با این حال مشكلات بزرگسالانی‌ كه ‌دارای بالاترین ‌سطح ‌كاركرد هم ‌هستند در زمینه‌ تعاملات اجتماعی و داشتن علائق و فعالیت‌های محدود ادامه می‌یابد.

در مورد مبتلایان به سندرم رت رشد گفتار و زبان، ارتباطات اجتماعی و روابط دو جانبه دچار اسیب‌های قابل ملاحظه‌ای می‌شود.

علت

اصلی‌ترین ‌علت‌ اوتیسم احتمالاً عوامل بیونورولوژیكی است. دربعضی از این افراد الگوهای امواج مغزی غیرعادی است. بالا بودن میزان برخی مواد شیمیایی انتقال‌دهنده عصبی ورشد غیرعادی مخچه‌ نیز در بعضی از آنها دیده شده است بهر حال هنوز علت قطعی ان مشخص نیست. وقوع اوتیسم‌ در كسانی‌كه مشكلات قبل از تولدوسندرم X شكسته ‌داشته‌اند بیشتر و در پسران ۴  برابر دختران ‌است‌ و ۲ نفر از هر ۱۰۰۰ نفر را مبتلا می‌كند.

 

ویژگی‌ها

كودكان‌ اوتیست علاقه‌ای به برقراری ارتباط اجتماعی‌وروابط دوستانه با همسالانشان ندارند و در بكار بردن‌ رفتارهای‌ غیركلامی مثل نگاه چشم‌درچشم، حالات چهره‌ و وضعیت ‌بدن ‌جهت‌ برقراری‌ رابطه اجتماعی شدیداً دچار مشكل هستند. ممكن است در سنین بالاتر به ‌برقراری ‌روابط‌ دوستانه ‌علاقه ‌پیدا كنند اما قادر به ‌فهم آداب و رسوم تعامل اجتماعی نباشند. آلرژی، آسم، اختلالات هاضمه، اختلالات خواب، صرع، اختلالات تغذیه‌ای و بد عملکردی یکپارچه‌سازی حسی هم ممکن است در برخی موارد دیده شود مثلاً به محرکات حسی، حساسیت  بیش از حد داشته ‌باشند یا برعكس‌ واكنش‌ كمتراز حد معمول نشان بدهند. رفتارهایی‌ مثل عدم ترس از خطر واقعی یا آسیب زدن به ‌خود مثل كوبیدن سر به دیوار، گاز گرفتن انگشت، انجام حركات تكراری مشخص‌ و عدم تمایل به ‌تغییر در شرایط محیط اطراف نیز ممكن است‌ دیده شود. ماهیت مشكل‌ در طول‌ زمان ‌و برحسب‌ رشد فرد متفاوت خواهد بود و ممكن است در سنین بالاتر برقراری تعامل اجتماعی با شیوه‌های غیر معمول و حافظه دراز مدت فوق العاده خوب‌دیده شود.

زبان ممكن است تأخیر رشد داشته باشد یا اصلاً رشد نكند. امكان دارد در آغاز كردن یا ادامه دادن یك مكالمه مشكل وجود داشته باشد یا وقتی هم كه گفتار رشد می‌كند آهنگ گفتار فرد مناسب نباشد، مثلاً همیشه‌ یكنواخت ‌یا سؤالی باشد. دستور زبان‌ در این افراد ‌غالباً خام است‌ و در درك ‌و فهم‌ زبان ‌هم اشكالاتی ‌وجود دارد كه ‌با ناتوانی‌در فهم ‌سوالات، دستورالعمل‌ها و لطیفه‌های ساده مشخص می‌شود.

بعضی كودكان مدرسه‌ای و نوجوانان در برخی‌حوزه‌ها بهبودی نشان می‌دهند اما بعضی دیگر در طول نوجوانی از نظر رفتاری پسرفت می‌كنند البته هوش ‌و مهارت‌های زبانی در تعیین این امر بسیار موثر هستند. درصد كمی از این افراد می‌توانند در بزرگسالی‌ كار و زندگی‌مستقل داشته‌ باشند. افرادی با اشکال خفیف‌تر این اختلال ممكن است به درجاتی از استقلال نسبی برسند. با این حال مشكلات بزرگسالانی‌ كه ‌دارای بالاترین ‌سطح ‌كاركرد هم ‌هستند در زمینه‌ تعاملات اجتماعی و داشتن علائق و فعالیت‌های محدود ادامه می‌یابد.

در مورد مبتلایان به سندرم رت رشد گفتار و زبان، ارتباطات اجتماعی و روابط دو جانبه دچار اسیب‌های قابل ملاحظه‌ای می‌شود.

 

كم شنوایی

آسیب یا فقدان شنوایی عبارتست از نقص كامل یا نسبی در توانایی تعیین یا فهم صداها و براثر طیف گسترده‌ای از عوامل بیولوژیكی و محیطی ایجاد می‌شود.

 

انواع و علل

كم شنوایی انواع مختلفی دارد و به دلایل متفاوتی رخ می‌دهد. در بعضی از انواع كم شنوایی كه به آنهاكم  شنوایی انتقالی می‌گویند علل مختلفی مثل التهاب، عفونت‌وجمع شدن مایع‌درگوش‌میانی‌، تجمع موم در مجرای گوش و بد شكلی‌های مادرزادی لاله و مجرای گوش مانع عبور صحیح صدادر مجرای‌گوش‌ورسیدن‌آن به‌پرده‌گوش می‌شوند. در این موارد بلندتر حرف زدن  اطرافیان موجب بهتر شنیدن صدای‌آنها می‌شود. بعضی عوامل گفته شده مثل التهاب یا عفونت گوش میانی باعث كم شنوایی‌های موقت یا قابل درمان می‌شوند  اما بعضی دیگر كم شنوایی‌های دائمی بدنبال دارند.

شنوایی‌ كم‌ در دسته دیگری از كم شنوایی‌ها كه به آنها حسی – عصبی می‌گویند  معمولاً دائمی است و معالجات پزشكی برای آنها ممكن نیست. البته در مورد برخی از این افراد عمل جراحی كاشت حلزون می‌تواند تا حدی مؤثر باشد. در این نوع كم شنوایی مشكل فرد فقط‌درضعیف شنیدن صداهای محیط نیست بلكه مشكل در عدم وضوح صداهاست كه حتی با بلندتر شدن صدا كیفیت شنیدن چندان بهتر نمی‌شود. این گونه كم شنوایی‌ها می‌توانند ارثی ‌یا اكتسابی باشند. در موارد ارثی و مادر زادی بودن، مشكل از ابتدای تولد وجود دارد و در موارد اكتسابی پس از تولد رخ می‌دهد. علل ارثی مثل بعضی سندرم‌ها(اشروواردنبرگ)،

علل مادر زادی مثل ابتلا مادر به سرخجه یا سفلیس در دوران بارداری، ناسازگاریRH یا كمبود اكسیژن در حین تولدو علل اكتسابی مثل ابتلا به مننژیت، مصرف مقادیر بالای آنتی بیوتیك‌های‌قوی، قرارگرفتن طولانی مدت ‌در معرض‌ صداهای بسیار بلند و سالخوردگی هستند.

 

ویژگی‌ها

همه ‌انواع كم‌شنوایی می‌توانند بر رشد گفتار و زبان كودكان تاثیر داشته باشند. حتی‌ كم‌شنوایی‌های موقت‌ و دوره‌ای مراحل حساس رشد گفتار و زبان كودكان نیز می‌توانند بر مهارت‌های‌زبانی، شناختی‌وحتی تحصیلی آنها تاثیر گذار باشند زیرا اعتقاد بر این است كه ۵ سال اول زندگی هر كودكی حساس‌ترین دوره رشد مهارت‌های گفتاری و زبانی اوست و این گونه كم شنوایی‌ها با توجه به اینكه گاهی عودكننده هم هستند كودك را برای مدت قابل ملاحظه‌ای از دریافت صحیح صداهای محیطی و گفتاری محروم می‌كنند. عفونت‌های گوش میانی كه یكی از علل اینگونه كم شنوائی‌ها هستند بعلت شیوع نسبتاً زیادشان – مثلاً ۹/۲۶% در میان كودكان پیش  دبستانی در سال ۱۹۹۸ در آمریكا- همیشه مورد توجه بوده‌اند. تاثیر كم شنوایی‌های حسی- عصبی به علت، سن شروع وزمان كشف آنها بستگی دارد. نكته مهم دیگر در تمام این موارد این است كه كم شنوایی قبل از یادگیری زبان رخ داده است یا بعد از آن.

عامل مهم دیگر در تمام كم شنوایی‌ها میزان كم شنوایی است. هرچه میزان كم شنوایی بیشتر باشد  تاثیرات  عمیقتری برتوانائی‌های گفتار و زبان كودك خواهد داشت، در انواع نسبتاً شدید در كودكان تمام جنبه‌ها مثل تعدادكلمات طول جمله، دستور زبان، صدای فردو تلفظ‌اوآسیب می‌بیند. درك‌زبان نیز به‌درجات‌مختلف ‌آسیب ‌خواهد دید.

 

مداخلات پیشنهادی

* تشخیص زود هنگام واستفاده هر چه زودتر از سمعک طبق بررسی و تجویز متخصصین گوش وحلق و بینی و شنوایی شناسان

* شرکت در برنامه‌های اموزش شنیداری جهت حداکثر استفاده از باقیمانده شنوایی برای برقراری ارتباط

* شروع هر چه سریعتر گفتار درمانی

* درمان اختلالات شنوایی قابل درمان مثل عفونت و التهاب گوش میانی با مراجعه به موقع به متخصصین گوش و حلق و بینی

 

ناتوانی یادگیری

یكی دیگر از اختلالاتی كه رشد كلی زبان را در كودكان كند می‌كند ناتوانی یادگیری است. این اصطلاح به گروه متنوعی از اختلالات اشاره دارد كه با مشكلات قابل ملاحظه در كسب و بكار گیری مهارت‌های شنیدن، حرف زدن، خواندن و نوشتن، استدلال یا ریاضی نمایان می‌شود. مشكلات فوق در این كودكان ناشی از عقب‌ماندگی‌ذهنی، آسیب مغزی و معلولیت‌های مشخص نیست و شرایط محیط زندگی و آموزشی نیز نقشی در ایجاد مشكلاتشان ندارد.

 

علت

علت مشخصی را نمی‌توان‌برای‌این‌اختلال ذكركرد اما مواردی چون مشكلات مادردر دوران بارداری، نارس بودن‌ نوزادو مشكلات حین تولد مؤثر هستند. ضمناً ناتوانی یادگیری در بعضی خانواده‌ها  شایعتر است و پسران را بیشتر از دختران مبتلا می‌كند. این اختلال نسبتاً شایع است و حدود ۲ تا ۱۰% مردم درگیر آن هستند.

 

ویژگی‌ها

بعضی ازكودكان مبتلا بسیار پر فعالیت و بیقرار هستندو یا توجه بسیار كمی دارند و خیلی زود حواسشان از موضوع اصلی منحرف می‌شود. ممكن است  در بعضی از مهارت‌های حركتی ظریف مثل ركاب زدن سه چرخه، باز و بسته دكمه‌ها و پوشیدن و درآوردن  لباس دچار مشكل باشند. همچنین ممكن است  با وجود داشتن شنوایی و بینایی سالم در تشخیص و تمیز صداهای مشابه یا كلماتی كه صداهای مشابه دارند یا پیدا كردن یك شكل مشخص در یك زمینه شلوغ مشكل داشته باشند  كه به آنها مشكلات ادراكی می‌گویند. ممكن است در حافظه هم مشكلاتی را نشان دهند. مثلاً در بخاطر آوردن چند دستور همزمان یا بیاد آوردن توالی‌ها (مثل گفتن روزهای هفته ) یا بخاطر سپردن اشعار كودكانه مشكل داشته باشند.

این كودكان معمولاً در تعریف كردن اتفاقات روزمره سازماندهی لازم را در حرف‌هایشان ندارند، به داستان علاقه چندانی نشان نمی‌دهند، ممكن است در حین حرف زدن خیلی من من كنند و گاهی صداهای بعضی كلمات را جابجا بگویند یا حذف كنند و یا یغییر بدهند.

(مثل گفتن فوتوال به جای فوتبال). احتمال دارد كه این كودكان در شروع گفتار تأخیر نشان بدهند یا اینكه دیرتر از حد معمول شروع به ساختن جمله‌های ساده كنند. البته اغلب مشكل گفتاری آنها چنان شدید نیست كه قبل از مدرسه تشخیص داده شود. عمدتاً مشكل آنها در مدرسه و درفراگیری خواندن و نوشتن و گاهی ریاضی خود را نشان می‌دهد گرچه بعضی از آن‌ها نیز ممكن است بعلت مشكلاتی كه ذكر شد قبل از مدرسه خدمات گفتار درمانی، كاردرمانی یا روانپزشكی گرفته باشند. برخی از افراد مبتلا بر مشكلات خود غلبه می‌كنندوتا تحصیلات‌دانشگاهی هم جلو می‌روند اما مشكلات بعضی دیگر تا بزرگسالی ادامه می‌یابد.

 

مداخلات پیشنهادی

* دارو درمانی جهت افزایش توجه وکاهش بیش فعالی در صورت تشخیص وجود این مشکل توسط روانپزشک اطفال

* آموزش‌های خاص برای مشکلات خواندن، نوشتن وریاضی

* مراجعه به گفتار درمانی جهت افزایش مهارت‌های گفتار وزبان متناسب با سن

* مراجعه به کاردرمانی جهت افزایش مهارت‌های حسی و حرکتی

* آموزش خانواده

* رفتار درمانی

 

۶- آسیب‌زبانی‌خاص

این كودكان نقایص قابل ملاحظه‌ای در عملكرد زبانی نشان می‌دهندكه ناشی‌ازمشكلات جسمی، هوشی، شنوایی، ادراكی، رفتاری و عاطفی نیست. مهمترین جنبه مشكل آنها در زبان است و فرق آنها با كودكان ناتوان در یادگیری این است كه مشكلات همراه دیگری كه ذكر شد ندارند. آنها هم در درك زبان مشكل دارند و هم در بیان آن اما مشکل‌شان در تولید گفتار بیشتراز درک گفتار است. بیشترین مشكل آنها در افزایش تعداد كلمه‌ها و استنتاج قواعد دستور زبان از محیط است. مثلاً آن‌ها در صرف صحیح افعال برای اشخاص وزمان‌ها و استفاده از حروف اضافه مشكل دارند.

بعضی از این كودكان در سنین بعدی بعنوان مبتلا به اختلال یادگیری شناخته می‌شوند اما در بعضی دیگر اثرات كند كننده این آسیب ممكن است تنها به اشكال‌هایی در خواندن بیانجامد كه ناشی از اختلال یادگیری نیستند.

 

مداخلات پیشنهادی

* مراجعه به گفتاردرمانی

* بررسی وضعیت هوشی، شنوایی، حرکتی، جسمی، عاطفی  و رفتاری جهت اطمینان از عدم وجود ناتوانی در زمینه‌های فوق

 

تأخیر زبان بیانی

بعضی كودكان (حدود ۱۰%) زیر سه سال نمی‌توانند بیش از ۵۰ کلمه بگویند یا از ترکیبات دو کلمه‌ای استفاده کنند. تعیین علت این تأخیر دشوار است زیرا هوش غیركلامی، ‌مهارت‌های حركتی، شنوایی و روند تولد آنها مشكل ندارد و هیچ علت جسمی واضحی هم وجود ندارد. البته این امر در بعضی  خانواده‌ها شایع‌تر است.

این كودكان در زبان بیانی تأخیرهای قابل توجه دارند در حالیكه در درك زبان مشكل چندانی ندارند. این امر در ابتدا خود را بصورت عدم افزایش تعداد واژگان نشان می‌دهد. با بزرگتر شدن كودك رشد واژگانی شتاب می‌گیرد اما گرامر و تلفظ ‌كودك همچنان مشكل دارد. این مشكلات در بیش از نیمی از این كودكان پشت سر گذاشته می‌شود اما در بقیه ادامه می‌یابد و در سالهای اولیه مدرسه احتمال شكست‌های تحصیلی را افزایش می‌دهد. نشانه هایی در دست است كه  درصد کمی از این افراد حتی در سال‌های دبستان هم نسبت به همتایانشان مهارت‌های زبانی كمتری دارند.

 

مداخلات پیشنهادی

* گفتار درمانی

 

غفلت یا سوء استفاده

غفلت یا سوء استفاده از كودك نشانه‌های خانواده‌ای با عملكرد بد هستند. خود غفلت یا سوء استفاده بندرت مستقیماً باعث مشكلات گفتار و زبان می‌شود اما محیطی كه این مسائل در آنها رخ می‌دهد معمولاً از نظر بهداشتی، پزشكی و روانپزشكی، تغذیه‌ای و ارتباطی محیط مناسبی نیست. كیفیت ارتباط مادر و كودك در رشد زبان عامل مهمی است و چنانچه به هر دلیلی تحت تاثیر قرار بگیرد منجر به فقدان حمایت برای رشد مناسب مهارت‌های ارتباطی و كلامی می‌شود و تعاملات مادر و فرزند را در حین بازی‌ها، نوازش‌ها و تبادلات كلامی محدود می‌كند. این كودكان معمولاً كم حرف هستند و كمتر اطلاعات می‌دهند، طول‌ جمله‌هایشان ‌كوتاه‌تر از هم سالانشان است‌ و نمی‌توانند شیوه صحبت‌ كردنشان‌ را برحسب موقعیت (دوست، همسایه، فامیل‌دور، معلم) بدرستی تنظیم ‌كنند. آن‌ها مكن‌ ‌است‌ در مدرسه ‌نیز عملكرد پائین‌تری ‌نسبت‌ به ‌كودكان ‌هم‌سن ‌خود ‌داشته ‌باشند. اثرات این مسائل می‌توانند در كل زندگی این افراد باقی بماند.

چه باید كرد؟

والدینی كه سن تقریبی پیدایش اولین كلمات، جمله‌های ساده و الگوی تقریبی رشد كودكان را در حیطه‌های كلامی، حركتی، شناختی و . . . می‌دانند معمولاً متوجه مشكلات فرزند خود در این زمینه هامی شوند. یكی از راه‌های مطمئن  در هنگام مواجه شدن با مشكلات كودكان در زمینه سخن گفتن مراجعه به متخصصین و کارشناسان مربوطه چون پزشک و روانپزشک اطفال، گفتار درمانگر و روانشناس است. ایشان با ارزیابی دقیق فرزند شما و بررسی تاریخچه پزشكی و رشدی او به شما خواهند گفت كه:

۱- آیا مشكلی وجود دارد یا خیر؟

۲- نقص‌ها چه هستند؟

۳- نقاط قوت چه هستند؟

۴- شدت مشكلات چقدر است؟

۵- علل احتمالی مشكل چیست؟

۶- چه پیشنهادات و توصیه‌هایی مطرح است؟

۷- وضعیت كودك شما با و بدون مداخلات درمانی چگونه خواهد شد؟

و سرانجام طرح درمانی لازم رابرای شما روشن می‌سازند. اما بخاطر داشته باشید در این موارد همیشه والدین نقش مهمی در پیشرفت كودك دارند. گفتار درمانگر به آنها كمك خواهد كرد تا سیر اصلی حركت را بیابند، موانع را دفع سازند و شرایط رشد گفتار وزبان كودك خود را تسهیل نمایند.