در طی سالهای گذشته من و همکارانم همزمان با اجرای برنامههای پیشگیری از خودکشی در استانهای مختلف مانند ایلام، کرمانشاه، آذربایجان غربی، لرستان و البرز، شاهد بروز رفتارهای خودکشیگرایانه گروهی و دستهجمعی در میان سنین مختلف بهویژه در میان نوجوانان بودیم. آگاه شدن از بروز آن وقایع، آنچه که تاکنون در اغلب موارد رخ داده است، نه از سوی منابع مسئول، بلکه توسط رسانههای اجتماعی و دهانبهدهان بوده که نهایتاً در دسترس مسئولین برنامههای بهداشتی و درمانی قرار گرفته است. در حال حاضر چالش جدی در مدیریت بحرانهای خودکشی خوشهای، فقدان برنامهای ساختارمند برای اقدام سریع و مؤثر است.
رخداد ناگوار خودکشی در میان پزشکان در سالهای ۱۴۰۰ – ۱۴۰۱ و نیز خودکشی گروهی در میان دانشآموزان یکی از شهرستانهای استان ایلام در سال ۱۴۰۲، نمونهای از خودکشی خوشهای است که با شناسایی و اقدامات بهموقع شاید میتوانستیم در نجات جان آنان مؤثرتر عمل کنیم.
رفتارهای خودکشیگرایانه مانند بیماریهای مسری عمل میکنند و اخبار به روشهای مختلف از جمله رسانههای عمومی و رسانههای اجتماعی بهسرعت بین مردم منتشر شده و افراد بهویژه مستعد و در معرض خطر را تحت تأثیر قرار داده و انگیزه اقدام به خودکشی را در آنان بیدار میکند. از این رو مدیریت انتشار اخبار در پیشگیری از خودکشی، بهویژه خودکشی خوشهای، نقش بسیار مهمی در پیشگیری از آن دارد.
مجموعه حاضر که توسط من و همکاران جمعیت علمی پیشگیری از خودکشی ایران تدوین شده، برای ارائه دستورالعملی جهت ایجاد ساختار و ظرفیتی است که رسالت آن شناسایی و اقدام پیشگیرانه از بروز خودکشی خوشهای میباشد. مراحل شناسایی، تشخیص و اقدام بهموقع، سریع و مؤثر در این مجموعه توضیح داده شده است.
نظر به اینکه چنین ساختاری نیاز به مشارکت افراد و سازمانهای مؤثر در شناسایی، پیشگیری و پژوهش در اقدامات مؤثر بعدی دارد، سعی شده است که نمایندگانی از سازمانها و تخصصهای مربوط در اقدامات پیشگیری از خودکشی در این برنامه مشارکت داده شوند.
دکتر سید کاظم ملکوتی